d'Appelhof

07-06-2009 00:00

 

  

Januari 2009

Opgesteld door: Erna Alting

Inhoud

 

1. Inleiding

2. Doelstellingen

3. Inrichtingsplan

4. Onderhoud

5. Organisatie

6. Planning

1. Inleiding

 

In het dorp Vlagtwedde is de Vereniging Dorpsbelangen actief om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren. Vlagtwedde is een esdorp met een hoog voorzieningenniveau welke grenst aan het beekdal van de Ruiten A, onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur.

Ondanks de ligging nabij natuurgebieden zijn er weinig mogelijkheden voor de dorpsbewoners voor het maken van korte ommetjes rond het dorp. Deze wens heeft vereniging Dorpsbelangen opgepakt en is in gesprek gegaan met Natuurmonumenten. Natuurmonumenten is eigenaar van de gronden aan de zuidzijde van het dorp. Deze gronden worden in het kader van Ecologische Hoofdstructuur heringericht.

Voor een deel van de gronden van Natuurmonumenten, die grenzen aan de dorpsrand, is Natuurmonumenten bereidt gevonden medewerking te verlenen aan een andere inrichting om meerdere belangen te dienen.

Dit heeft geresulteerd in de oprichting van een werkgroep die voor het betreffende gebied een plan heeft opgesteld.

Vereniging Dorpsbelangen is initiator van het plan Fruitgaard d’ Appelhof. Vereniging Dorpsbelangen heeft een werkgroep opgericht die zich bezig houdt met de voorbereiding, realisering en beheer van Fruitgaard d’ Appelhof.

 

De werkgroep bestaat uit.

Vereniging Dorpsbelangen – Haika Kuil en Henk Opheikens

Vereniging Natuurmonumenten – Jeroen Kuipers

IVN Westerwolde – Erna Alting

Brede school MFA ’t Aambeeld – Trienie Breider

Noordelijke Pomologische Vereniging – Roelof Kuper

Buurtvereniging Wischmei – Theo Lode en Henny Eibergen

Gemeente Vlagtwedde – Martin Bresser

2. Doelstellingen

 

De betrokken partijen hebben ieders hun eigen wensen en doelen. In onderstaand worden deze wensen en doelen weergegeven.

 

Vereniging Dorpsbelangen

Vereniging Dorpsbelangen wil de leefbaarheid van Vlagtwedde verbeteren. Op verzoek van bewoners wil Dorpsbelangen graag een park met wandelstructuur creëren voor korte ommetjes in en rond het dorp waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten.

 

Natuurmonumenten

Natuurmonumenten heeft grenzend aan het dorp Vlagtwedde gronden liggen die in het kader Ecologische Hoofdstructuur ingericht worden als beekdallandschap. Naast de EHS tegen de wijk “Wischmei” in Vlagtwedde heeft natuurmonumenten nog een kavel liggen met een oppervlak van ruim 1 hectare, deze kavel is als grasland in gebruik. Deze kavel, een overhoekje wordt niet heringericht in het kader van de EHS.

Natuurmonumenten staat open voor een andere inrichting van deze kavel. Een inrichting die landschappelijk en cultuurhistorisch gezien goed past bij een dorpsrand en aansluit op de ingerichte EHS. Tevens wil Natuurmonumenten graag inzetten op natuur- en milieueducatie voor de jeugd van Vlagtwedde.

 

MFA ’t Aambeeld

Nagenoeg grenzend aan het terrein van Natuurmonumenten is eind 2008 de nieuw gebouwde brede school, MFA ’t Aambeeld, in gebruik genomen. In deze brede school zijn twee basisscholen gehuisvest en kinderdagopvang en de peuterspeelzaal zitten hierin.

Het buitenterrein van de MFA is beperkt en de inrichting is afgestemd op het gebruik als schoolplein. Er zijn op het terrein van de MFA dan ook nauwelijks geen mogelijkheden voor praktische biologielessen. Vanuit de basisscholen en de kinderopvang is aangegeven dat er wensen zijn voor een “buitenlokaal” waar biologielessen gegeven kunnen worden.

 

IVN Westerwolde

IVN Westerwolde wil zich meer richten op de jeugd als het gaat om natuur- en milieueducatie. Er zijn reeds meerdere malen projecten uitgevoerd met kinderen van het basisonderwijs. IVN Westerwolde wil graag nabij scholen mogelijkheden hebben voor natuureducatie. Een buitenlokaal met gradiënten, diversiteit en een rijkdom aan soorten is zeer gewenst.

 

Noordelijke Pomologische Vereniging

De noordelijke pomologische vereniging houdt zich bezig met het instandhouden, aanleggen en onderhouden van boomgaarden in de provincie Groningen. Tevens wordt er ingezet op het behoud van oude fruitboomrassen. De Pomologische vereniging wil graag gronden beschikbaar gesteld krijgen die ze mogen inrichten als boomgaard waarbij het behoud van oude rassen nagestreefd wordt.

 

NOVO/Stichting Droomkinderen

De Novo biedt ondersteuning begeleiding en zorg aan mensen met een verstandelijke handicap. De Novo wil hun mensen graag de mogelijk bieden in de buitenlucht te werken. In dit kader is de Novo op zoek naar geschikte werkzaamheden in de regio. Onderhoud aan landschap is waar de Novo naar op zoek is.

 

Buurtbewoners

De aanliggende bewoners willen graag een duurzame natuurlijke inrichting. Een toegankelijk natuurgebied met de mogelijkheid tot het maken van een ommetje is gewenst. Hierbij dient echter wel rekening gehouden te worden met de rust, privacy en openheid van het gebied.

3. Inrichtingsplan

 

De verschillende genoemde doelstellingen hebben geresulteerd in een integraal inrichtingsplan die invulling geeft aan de volgende thema’s.

 

·         Behoud, landschap en cultuur

·         Jeugd, natuur en educatie

·         Ontmoeten, samenwerken en activiteit

 

De plankaart met voorgesteld maatregelen is in de bijlage weergegeven.

 

Behoud, landschap en cultuur

 

De zuidkant van het dorp Vlagtwedde grenst aan de EHS, het beekdal van de Ruiten A. De dorpsrand vormt een sterk contrast met de aanliggende natuur. Een landschappelijke inpassing van de dorpsrand zou zowel dorp als natuur kunnen versterken.

Een landschappelijke inpassing die qua natuur, landschap en cultuur verantwoord is, is gevonden in de vorm van de aanleg van een boomgaard. Van oudsher kwamen boomgaarden regelmatig voor aan de randen van dorpen. Een boomgaard met hoogstamfruitbomen waar oude fruitrassen een plek krijgen is hierbij het uitgangspunt.

Het inrichtingsplan omvat dan ook de aanleg van een boomgaard met 70 hoogstammen. Om de boomgaard landschappelijk goed in te passen worden bestaande bomen verwijdert en wordt een houtwal gedund waarmee de nadruk komt te liggen op de boomgaard.

 

Jeugd, natuur en educatie

 

Een groot deel van de jeugd komt niet of nauwelijks met de natuur in aanraking. Kennis en interesse in de natuur wordt bij de jeugd steeds minder. Natuur is echter een belangrijk en onmisbaar onderdeel van een duurzame leefomgeving. De relatie jeugd en natuur is heel belangrijk. Enerzijds om draagvlak voor natuur te krijgen en anderzijds is natuur belangrijk voor de ontwikkeling van het kind.

Bij de inrichting van het gebied wordt gestreefd naar het creëren van diversiteit en gradiënten. Hierdoor wordt het mogelijk om een zeer gevarieerd natuurprogramma op te stellen waarbij de verschillende basisprincipes van de natuur aan de orde komen.

Diversiteit en gradiënten wordt ingevuld door:

·         Zo veel mogelijk verschillende fruitboomrassen en kleinfruitrassen toepassen;

·         Het laten inzaaien van plukweiden met wildmengels;

·         De aanleg van een natuurvriendelijke oever, van nat naar droog;

·         De aanleg van een vlonder om flora en fauna in de sloot te kunnen onderzoeken;

·         De aanplant van wilde fruit- en bessenrassen in de houtwal om vogels aan te trekken;

 

In dit project wordt samen met de scholen een educatief natuurprogramma opgesteld dat gericht is op actief beleven, verwonderen en ontdekken. Onderdelen van dit programma zullen zijn

·         Plukweiden zaaien, groeien en oogsten

·         Fruit plukken, proeven en recepten

·         Wat leeft er in de sloot

·         Dieren en fruit, we helpen elkaar

·         Knutselen voor natuur (vogelhuizen, metselbijentoren, naambordjes etc)

 

Ontmoeten, samenwerken en activiteit

De aanleg, het beheer en onderhoud en de inrichting van het gebied bieden verschillende mogelijkheden om activiteiten te organiseren en om mensen met elkaar in contact te laten komen.

 

De aanleg van het gebied, het planten van bomen en bessenstruiken, het planten van de voorjaarsbollen zal uitgevoerd worden met leerlingen van de basisscholen. Vervolgens zullen jaarlijks terugkerende activiteiten plaats gaan vinden, dit zijn het snoeien van de fruitbomen en het plukken van het fruit.

Het snoeien van de bomen zal deels in samenwerking met de scholen uitgevoerd gaan worden en mogelijk dat deze boomgaard gaat dienen als buitenlokaal voor snoeicursussen. Tevens zullen jaarlijks plukdagen georganiseerd worden mogelijk in combinatie met een fruitfair.

Doordat het gebied wordt voorzien van wandelpaden en zitbankjes kan men hier recreëren en gezamenlijk genieten van het gebied.

4. Onderhoud

 

Het succes van het plan is natuurlijk mede afhankelijk van het onderhoud van het gebied. Een goede staat van onderhoud is zowel op de korte termijn als op de lange termijn van groot belang. Vandaar dat omtrent het onderhoud afspraken zijn vastgelegd.

In grote lijnen is het onderhoud als volgt geregeld:

Onderhoud fruitbomen

De keuze van het assortiment, het (her)planten, het jaarlijks snoeien is verantwoordelijkheid van de Noordelijke Pomologische Vereniging. Er zijn mogelijkheden dat ze bij dit onderhoud worden ondersteund door leerlingen van de basisscholen en mensen van de NOVO.

Onderhoud terrein en voorzieningen

Het onderhoud aan het terrein en de aangelegde voorzieningen is verantwoordelijkheid van de eigenaar van het terrein, Natuurmonumenten. Het onderhoud zal bestaan uit het twee keer per jaar maaien en afvoeren van het gras. In het winterhalfjaar zal de boomgaard begraasd worden. Tevens zal natuurmonumenten zorgen voor het rapen en afvoeren van het valfruit en het onderhouden van de voorzieningen zoals de paden, afrastering, zitbanken, brug en vlonder. De watergang met bijbehorende natuurvriendelijke oever zal worden uitgevoerd door de eigenaar van de watergang, het waterschap Hunze en Aas.

 

Natuurmonumenten heeft de intentie om een deel van het onderhoud gezamenlijk met de NOVO en/of zal in overleg met de NOVO een groot deel van dit onderhoud uitbesteden aan de NOVO.

5. Organisatie

Belangrijk onderdeel van het plan zijn de natuureducatie en de activiteiten die we rond de boomgaard willen organiseren. Om dit op een juiste wijze in te vullen zal een werkgroep “activiteiten”opgericht gaan worden die verantwoordelijk wordt voor het opstellen en uitvoeren van een jaarlijks activiteitenprogramma. In deze werkgroep zijn vertegenwoordigd de basisscholen CBS de Zaaier en OBS de Clockeslach, de vereniging van dorpsbelangen, natuurmonumenten, het IVN en de gemeente Vlagtwedde.

6. Planning

In 2008 heeft de Vereniging van Dorpsbelangen twee keer een bijeenkomsten georganiseerd voor de bewoners van de Wischmei. In deze bijeenkomsten zijn de concept plannen gepresenteerd en besproken. De wensen en ideeën van de bewoners zijn in het definitieve plan verwerkt. Eveneens zijn we met de bewoners in het veld gaan kijken om aan te duiden hoe de plannen er in het veld uit zouden gaan zien.

Het voorliggende plan is in overleg met de bewoners opgesteld en wordt dan ook breed gedragen door de bewoners.

 

In januari 2009 zijn alle fondsen en organisaties aangeschreven met het verzoek bij te dragen in dit project. Gezien de behandeltermijnen zal in augustus 2009 definitief bekend moeten zijn welke bedragen er uiteindelijk beschikbaar zijn gesteld.

 

Tevens zal in 2009 een voorlichtingsmarkt gehouden worden om het project bij een breder publiek bekend te maken. Tevens zal in 2009 de werkgroep “activiteiten” aan de slag gaan om een programma voor 2010 op te stellen met als doel om activiteiten te organiseren voor de leerlingen van de basisscholen.

 

In het voorjaar van 2010 zal het gebied ingericht gaan worden. De fruitbomen zullen geplant worden op de nationale boomplantdag en de overige voorzieningen zullen uiterlijk medio 2010 gerealiseerd zijn.